Dự báo thị trường điện mặt trời Việt Nam năm 2026: Xu hướng và cơ hội?

Mục lục

1. Xu hướng đang chi phối thị trường điện năng lượng mặt trời

Sự phát triển của thị trường điện năng lượng mặt trời Việt Nam hiện nay không chỉ là câu chuyện của ngành điện, mà còn gắn liền với mục tiêu Net Zero quốc gia và áp lực chuyển đổi xanh từ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phân khúc điện Mặt trời hòa lưới C&I (Thương mại & Công nghiệp) đang được ưu tiên do khả năng giảm tải cho lưới điện quốc gia và đáp ứng nhu cầu điện tại chỗ của các nhà máy. Nhu cầu về một hệ thống quản lý năng lượng thông minh, đáng tin cậy như hệ thống SCADA là đang là xu hướng tất yếu đi kèm.

Quy mô công suất lắp đặt hiện tại đã đạt mức nào?

Theo chia sẻ của Thứ trưởng Bộ Công Thương tại hội thảo CIRTS (theo VnEconomy, 13/01/2025), tổng công suất điện mặt trời đưa vào vận hành tại Việt Nam đã đạt khoảng 17 GW, củng cố vị thế dẫn đầu khu vực ASEAN. Đáng chú ý, hơn 100.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà đã được lắp đặt, chiếm gần 50% tổng công suất điện mặt trời. Điều này cho thấy động lực thị trường đã chuyển mạnh sang phân khúc phân tán và tự tiêu thụ.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất các nguồn điện mặt trời (gồm mái nhà và tập trung) đến năm 2030 đạt 46.459 - 73.416 MW. Quy hoạch này nhấn mạnh trọng tâm phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, cho thấy tiềm năng khổng lồ trong phân khúc áp mái. Điều này được thúc đẩy mạnh mẽ bởi giá thành thiết bị đang giảm sâu, làm cho chi phí sản xuất điện sạch ngày càng cạnh tranh.

Phân khúc điện năng lượng mặt trời C&I Việt Nam có tiềm năng lớn không?

Phân khúc điện mặt trời C&I (commercial & industrial solar) được dự báo là động lực tăng trưởng chính trong giai đoạn 2025-2030, với nhu cầu lớn đến từ các nhà máy FDI. Các tập đoàn lớn như Samsung, Best Pacific đều đang triển khai các dự án hàng MWp tại các nhà máy.

Tiềm năng của C&I Solar được ước tính còn rất lớn, đặc biệt khi các giải pháp kỹ thuật tuân thủ EVN được chuẩn hóa và phổ biến. Bên cạnh đó, Việt Nam còn có lợi thế nằm ở bức xạ mặt trời trung bình cao và nhu cầu điện tăng trưởng nhanh (7-8% mỗi năm).

Mô hình PPA tự sản tự tiêu có còn tối ưu không?

Mô hình PPA (Power Purchase Agreement) tự sản tự tiêu vẫn là lựa chọn hấp dẫn nhất cho nhà máy. Lợi ích kinh tế hiện tại đến từ việc tiết kiệm chi phí điện tránh được, đặc biệt là điện giờ cao điểm.

Sự thay đổi này khuyến khích nhà đầu tư tập trung vào hiệu suất, sự ổn định của hệ thống và khả năng tự chủ năng lượng. Doanh nghiệp cần nhìn nhận đây là một chiến lược quản lý chi phí dài hạn, đảm bảo dòng tiền ổn định trong suốt 20-25 năm tuổi thọ dự án.

2. Hybrid, BESS, SCADA sẽ dẫn dắt công nghệ ra sao?

Trong 5 năm tới, cuộc chơi của thị trường điện năng lượng mặt trời sẽ được dẫn dắt bởi sự tích hợp của các công nghệ tiên tiến nhằm giải quyết vấn đề lớn nhất: tính biến động của năng lượng mặt trời.

Các nhà cung cấp uy tín như Hino Systech, với nền tảng công nghệ Nhật Bản và kinh nghiệm hơn 50 năm về SCADA/tự động hóa nhà máy (PA/FA), sẽ là lựa chọn chiến lược hàng đầu cho các đối tác mong muốn kết hợp hoàn hảo công nghệ điều khiển chuyên sâu.

Tín chỉ Carbon và Net Zero có tiềm năng ra sao?

Mục tiêu Net Zero 2050 và cơ chế giao dịch Tín chỉ Carbon đang mở ra một dòng doanh thu phi năng lượng mới. Việc sử dụng điện mặt trời giúp doanh nghiệp giảm phát thải CO2, từ đó tạo ra và giao dịch Tín chỉ Carbon trên thị trường. Điều này đòi hỏi hệ thống có khả năng đo lường, báo cáo và xác minh dữ liệu tin cậy – yếu tố sống còn cho ESG quốc tế.

3. Chính sách và rào cản kỹ thuật của thị trường điện năng lượng mặt trờ

Mặc dù xu hướng công nghệ mở ra cơ hội, việc tuân thủ các quy định hiện hành là điều kiện bắt buộc để hệ thống được vận hành hợp pháp.

Nghị định 58 của chính phủ quy định về "tự sản tự tiêu" thế nào?

Nghị định 58/2025/NĐ-CP quy định hệ thống không được phát điện dư lên lưới. Doanh nghiệp phải đầu tư giải pháp kỹ thuật để đảm bảo công suất phát P-out ≤ công suất tiêu thụ tại chỗ, tránh mất ổn định lưới điện. Đây là điều kiện sống còn cho tính bền vững dự án.

Quyết định 378/QĐ-EVN về hoà lưới điện quốc gia?

Áp dụng cho hệ thống trên 100kWp, Quyết Định 378/QĐ-EVN yêu cầu: Truyền tải dữ liệu vận hành (P, U, I, Tần số) về EVN-RMCS theo chuẩn Modbus, IEC-104 và khả năng nhận lệnh Điều độ Công suất từ xa. Độ khó nằm ở sự phức tạp của giao thức, độ chính xác và bảo mật SSL/TLS, VPN.

Vì sao cơ chế "Zero Export" là thách thức lớn?

Thách thức nằm ở độ trễ (latency). Công suất tải thay đổi liên tục đòi hỏi bộ điều khiển phản ứng trong mili giây. Hệ thống kém chất lượng gây sai số, phát ngược lên lưới và dẫn đến vi phạm pháp luật hoặc bị cắt điện.

4. Giải pháp nào tuân thủ Quyết định 378 của EVN?

Với hơn 50 năm kinh nghiệm từ Nhật Bản, Hino Systech mang đến giải pháp Hino Gateway 378 – thiết kế để giải quyết triệt để các thách thức kỹ thuật trên.

Hino Gateway 378 đáp ứng chuẩn kỹ thuật QĐ EVN 378 thế nào?

Hino Gateway 378 đóng vai trò là "người phiên dịch" thu thập chính xác tham số từ Inverter/Meter và chuyển sang giao thức Modbus/IEC-104 gửi về EVN. Đồng thời, nó tích hợp bộ điều khiển thông minh sẵn sàng thực thi lệnh giảm phát từ EVN tức thời, đảm bảo ổn định lưới điện.

Dữ liệu 24/7 về EVN-RMCS được đảm bảo không?

Giải pháp được trang bị tính năng Data Logging. Khi mất đường truyền, dữ liệu lưu trữ cục bộ và tự động truyền lại đầy đủ khi khôi phục kết nối, giúp chủ đầu tư tránh các hình phạt do gián đoạn dữ liệu theo Quyết định 378.

Các dự án đã kết nối EVN thành công?

Tại Công ty TNHH Sản Xuất TMVN (Ninh Bình, 1375 kWp), Hino Gateway 378 giúp hệ thống kết nối thành công lên EVN-RMCS chỉ trong 1 tuần. Hino đã triển khai hơn 15 dự án (50+ MWp) tại 10 tỉnh thành, cung cấp sự an tâm tuyệt đối.

5. Làm sao để việc đầu tư mang lại hiệu quả cao?

Đầu tư điện mặt trời giai đoạn mới đòi hỏi tầm nhìn chiến lược và quy trình triển khai chuẩn mực.

Tiêu chí chọn đối tác tích hợp hệ thống là gì?

• Chuyên môn cốt lõi: Kinh nghiệm sâu về SCADA, Zero Export, tích hợp giao thức EVN (PA/FA) mạnh hơn một Solar EPC thông thường.
• Dự án thực tế: Giải pháp phải có Case Study thực tế kết nối RMCS thành công.
• Độ tin cậy: Nền tảng kỹ thuật đảm bảo vận hành ổn định trong 20-25 năm.

Các bước triển khai dự án C&I tuân thủ EVN?

Lộ trình bao gồm: Phân tích nhu cầu (Hybrid/BESS) -> Thiết kế tuân thủ Zero Export & Gateway 378 -> Hoàn thành thủ tục Nghị định 58/QĐ 378 -> Kiểm tra & Nghiệm thu bởi Điện lực. Hino cam kết triển khai nhanh trong 7 ngày làm việc.

6. Các câu hỏi thường gặp về thị trường điện mặt trời

Thời điểm nào tốt nhất để đầu tư Solar C&I?

Giai đoạn 2025-2027 là lý tưởng khi giá thiết bị thấp và ổn định, giúp nhà máy tiết kiệm chi phí sớm và đón đầu cơ hội Tín chỉ Carbon.

Tự sản tự tiêu có bị giới hạn công suất lắp đặt?

Theo Nghị định 58, mô hình này không bị giới hạn công suất, miễn không phát điện dư lên lưới. Trên 100kWp buộc tuân thủ QĐ 378 về giám sát.

Xu hướng giá pin PV và Inverter thay đổi thế nào?

Dự báo giá sẽ ổn định và giảm nhẹ do dư thừa nguồn cung, tuy nhiên giá các giải pháp phức tạp (Hybrid/BESS/SCADA) sẽ tăng do nhu cầu chất lượng và pháp lý.